Inspiratie lokale acties

Je kans op succes en effectieve en duurzame gezondheidswinst vergroten? Dat doe je door in te zetten op een mix van weloverwogen acties. Kun je wat inspiratie gebruiken? Kijk dan snel naar ons overzicht van toffe acties, geklasseerd volgens de verschillende strategieën van de gezondheidsmatrix.

We roepen je graag op om extra aandacht te besteden aan de zorginitiatieven. Het zijn vooral kwetsbare groepen zoals ouderen, sociaal geïsoleerden, chronisch zieken en kinderen die ernstige gezondheidseffecten ondervinden van warmte. Zet daarom prioritair in op die doelgroepen en nodig anderen uit om mee voor hen te zorgen.

 

Zorginitiatieven voor verschillende doelgroepen

Zorg dragen
Zorg en begeleiding: zorginitiatieven voor ouderen en andere kwetsbare doelgroepen

Start zorginitiatieven op of koppel het thema warmte aan bestaande zorginitiatieven. Je krijgt van ons enkele inspirerende voorbeelden uit binnen- en buitenland. Wil je meer details over hoe een actie precies georganiseerd was? Of kan je ondersteuning gebruiken om ideeën lokaal te implementeren? Neem dan zeker contact op met de medisch milieukundige van het Logo van uw regio.

Samenwerkingen tussen verschillende organisaties: gemeenten, lokale verenigingen, scholen, thuishulp, gezinszorg, huisartsen, woon-zorgcentra, ...

 

  • Vraag studenten om minstens een aantal uren per week te investeren in sociale projecten in de buurt, waaronder huisbezoeken bij alleenstaande ouderen of chronische zieken tijdens warme dagen (bron: sociaal project van studenten die verblijven in de peda aan de Hogeschool Antwerpen).
  • Zet buurtnetwerken op en vraag medewerkers van dienstencentra om op huisbezoek te gaan bij senioren in de buurt. Het dienstencentrum Wibier in Sint-Amandsberg (Gent) stuurt het hele jaar door haar medewerkers op huisbezoek bij senioren in de buurt. Daaruit filtert het dienstencentrum een lijst met mensen die extra zorg nodig hebben tijdens warme of koude dagen. Die ouderen worden regelmatig opgebeld om te horen of alles in orde is. Het dienstencentrum beschikt ook over een netwerk van mensen die senioren in hun straat of buurt in het oog houden.
  • Werk met een noodnummer waarnaar mensen kunnen bellen die binnen moeten blijven wegens de warmte maar behoefte hebben aan medicatie en water. De telefoniste kan vervolgens een vrijwilliger langssturen (bron: actie in stad Parijs).
  • Schakel de wijkagent of de wijkraad in voor fragiele, geïsoleerde bejaarden, zeker als die geen zorg of hulpverlening aan huis krijgen en niet kunnen rekenen op hun kinderen of familie.   
  • Mobiliseer een groep vrijwilligers (bv. via socioculturele, jeugd- en seniorenverenigingen) of familieleden van bewoners van verzorgingsinstellingen om regelmatig op bezoek te gaan bij ouderen en aandacht te hebben voor alarmsignalen. Zorg eventueel voor een legitimatiebewijs en een voorraad waterzakjes (via de brandweer) die ze kunnen meenemen. Een flowchart kan de vrijwilligers helpen om na te gaan welke adviezen of handelingen het best gegeven kunnen worden (bron: good practice van huisartsenkring, Tienen). 
  • Maak een lijst op van koele plaatsen. Voorzie een bijbehorend vervoersplan voor mensen die op warme dagen hun woning niet koel kunnen houden. En zorg voor drinkbaar water.

Specifiek voor woon-zorgcentra, inspirerend voor andere organisaties

 

Algemeen

  • Stimuleer alertheid bij familie, verzorgers en begeleiders voor symptomen en gezondheidsrisico’s van warmte.

Hydratatie

  • Voorzie extra drinkmogelijkheden en probeer bij te houden hoeveel elke bewoner drinkt. Kijk uit voor uitdrogingsverschijnselen. Wacht niet tot een bewoner dorst heeft! Het oude advies om koffie, thee of suikerhoudende dranken te vermijden klopt niet. Keuzemogelijkheden en variatie kunnen drinken juist stimuleren! Hieronder vind je nog een aantal hulpmiddelen om ouderen meer te doen drinken.
  • Hou een logboek bij van toiletbezoeken of check op geregelde tijdstippen de kwaliteit van de urinestalen om uitdroging te voorkomen.
  • Bied bewoners een zuipkaart aan om hen te motiveren voldoende te drinken. Zuipkaarten zijn vooral populair bij jongeren op feestjes. Tien pintjes voor de prijs van negen, bijvoorbeeld. Zuipkaarten voor ouderen zijn uiteraard gratis en wie anderhalve liter water per dag drinkt, krijgt een beloning.
  • Laat ouderen al een aantal dagen voor de periode met de grootste warmte een vochtreserve opbouwen. Hoeveel vocht iemand nodig heeft, verschilt van persoon tot persoon. Maar als iemands urine donker kleurt of hij minder moet plassen, moet hij meer drinken.
  • Geef een verfrissend aanbod aan gekoelde dranken. Goede dorstlessers zijn water, vruchtensap (opletten voor citrusvruchten, want die kunnen diarree veroorzaken), gezouten soepen en milkshakes. Controleer – indien nodig – de bevoorradings- en distributiemogelijkheden voor water, ijs en frisdranken. Zet theepotjes of flesjes water binnen handbereik.

Verkoeling

  • Werk een roulatiesysteem voor verkoeling uit bij een tekort aan koele plaatsen.
  • Zorg voor voldoende materialen voor afkoeling en zonnewering: parasols, waterspeelgoed, zonnehoedjes, enzovoort.
  • Stel een aangepast menu samen.
  • Kies voor rustige activiteiten in (koele) binnenruimten.

Lees ook zeker deze brochure eens pdf bestandInfo gezondheids- en welzijnswerkers werkzaam bij bejaarden (folder 2016) (206 kB)

Draag zorg voor kinderen
Zorg en begeleiding: zorginitiatieven voor kinderen

Kinderen zijn extra kwetsbaar. Ze kunnen ook hun behoeften niet altijd duidelijk maken. De informatie over de zorg voor kinderen is voor organisaties en individuen vrij gelijk. Daarom bundelen we alle informatie voor kinderen samen.

Extra tips op organisatieniveau

  • Publiceer een artikel rond het thema in je tijdschrift.  Inspiratie vind je in de webwinkel of bij de medisch milieukundige van je Logo.
  • Ontwikkel een educatief spel waarbij je het belang van zorgen voor anderen integreert naast de basisboodschappen van voldoende drinken en koelte opzoeken. Degene die het meest voor anderen gezorgd heeft, wint het spel!
  • Stimuleer alertheid bij verantwoordelijken. Voorzie een korte vorming als dat nodig is.
Evenement
Zorg en begeleiding: evenementen

Culturele of sportieve evenementen

  • Als mensen lange tijd dicht tegen elkaar staan, ontstaat er een pinguïneffect. De groep genereert meer warmte. Daarom is crowdmanagement (bv. oplopende tribunes, verspreide attracties) bij grote evenementen op warme dagen belangrijk.
  • Zorg voor verkoeling en creëer schaduw met tenten of luifels of voorzie vernevelinstallaties, een watergordijn, enzovoort.
  • Denk bij evenementen ook aan de wachtrij aan de ingang.
  • Zorg dat hulpdiensten op de hoogte zijn van je evenement of organiseer extra medische bijstand (Rode Kruis, vrijwilligers).
  • Beperk het alcoholgebruik.
  • Voorzie voldoende drankgelegenheden of deel gratis waterflesjes en hoofddeksels uit.
  • Voorzie voldoende verluchting bij indooractiviteiten.

pdf bestandAanbevelingen voor sportclubs en voor sportieve en culturele evenementen (folder 2016) (3.95 MB)

SporterSportevenementen

Wedstrijden en sportevenementen vinden meestal plaats op de warmste momenten van de dag.

Sporters kunnen soms minder goed de risico’s van warmte inschatten. Ze verwachten dezelfde fysieke prestaties te kunnen leveren op warme dagen of ervaren prestatiedrang onder groepsdruk. Een verhoogde fysieke inspanning veroorzaakt meer zweten en dus meer vochtverlies.

  • Zorg ervoor dat sporters over voldoende drinkmogelijkheden beschikken zowel voor, tijdens als na het sporten.
  • Competitieve sporters moeten heel goed geïnformeerd zijn over de risico’s van zware lichamelijke inspanningen tijdens warmteperiodes. Zorg ervoor dat sporters hun grenzen kennen en stoppen als hun lichaam signalen geeft dat het genoeg is.

Andere maatregelen

Structurele maatregelen: omgeving

Algemene maatregelen
 

  • Personeelsinzet

    • Voorzie eventueel in extra en flexibel in te zetten personeel op erg warme dagen.
    • Overleg met andere organisaties over samenwerkingen.
    • Duid aanspreekpunten, coördinatoren en eindverantwoordelijken aan.

Omgevingsmaatregelen
 

  • Voorzie in voldoende groene en blauwe aders in de gemeente of op je domein.
    • Voldoende groen (bomen, parken, groene parkeerplaatsen) en voldoende water op openbare domeinen of schooldomeinen.
    • Promoot groene opritten.
  • Promoot en ontwikkel schaduwrijke plekken op plaatsen waar veel mensen komen.
    • Winkelstraten, pleinen, parken, schooldomeinen, terrassen, tuinen.
  • Zorg voor drankfonteintjes, watergordijnen of verneveling.
  • Installeer zonneweringen en ventilatiesystemen in gebouwen. Hou rekening met de wettelijke voorschriften!

Samenwerking tussen gemeentebesturen, architecten, ...

  • Promoot hittebestendig (ver)bouwen.
  • Promoot groene en schaduwrijke tuinen.

 

Deskundigheidsbevordering
  • Agendeer het intern warmteplan op een personeelsvergadering, een vrijwilligersbijeenkomst, ...
  • Organiseer een infomoment of een vorming voor je personeel, vrijwilligers of mantelzorgers met als onderwerpen:
    • aanspreekpunt op warme dagen
    • herkenning van vroege gezondheidseffecten
    • beschikbaarheid van sensibilisatiemateriaal
    • specifieke afspraken over extra personeelsinzet
    • rollen en taken
Beleidsmaatregelen
  • Integreer het aspect warmte in relevante plannen zoals:
    • intern warmteplan
    • beleidsplannen
    • kwaliteitshandboek
    • jaarplanningen
    • noodplannen

Heel wat organisaties hebben andere plannen of verplichte actieplannen waaraan de warmteproblematiek gekoppeld kan worden. Ze allemaal vermelden zou ons te ver leiden.

Gemeente

  • Koppeling aan ruimtelijkestructuurplannen 
  • BBC (gezondheid, preventie, welzijn, klimaat, ...)
  • Burgemeestersconvenant

Vragen? Neem dan contact met ons op.

Contact

Inspireer ons

Wij zijn zeer benieuwd naar initiatieven in uw gemeente, organisatie of vereniging. We zijn steeds op zoek naar goede praktijken en verhalen van professionals of intermediairs.

Stuur ons jouw foto’s, filmpjes en/of beschrijving van acties door!